سازه فضاکار در مهندسی سازه به سیستمهایی گفته میشود که با شبکهای سهبعدی از اعضای خطی و گرهها ساخته شده و قادرند دهانههای بزرگ را بدون ستون میانی پوشش دهند. این سیستمها بسته به فرم هندسی، ساختار لایهای و نوع اتصال، در دستهبندیهای مختلفی قرار میگیرند. شناخت انواع سازه فضاکار برای انتخاب بهترین سیستم سازهای در پروژههای معماری، صنعتی و عمرانی ضروری است.
فهرست مطالب
دستهبندی کلی سازههای فضاکار
انواع سازه فضاکار بر اساس فرم
انواع سازه فضاکار بر اساس لایه
انواع سیستم اتصال
مقایسه انواع سازهها
معیار انتخاب نوع سازه
جمعبندی تخصصی
دستهبندی کلی سازههای فضاکار
از دید مهندسی، سیستمهای فضاکار در سه دسته اصلی طبقهبندی میشوند:
1- بر اساس فرم هندسی
2- بر اساس تعداد لایه
3-بر اساس نوع اتصال
این تقسیمبندی پایه علمی تحلیل سازههای فضایی در طراحی مهندسی است.
انواع سازه فضاکار بر اساس فرم
فرم تخت
سازه تخت سادهترین و پرکاربردترین نوع سازه شبکهای است. سطح نهایی آن صاف بوده و برای پوشش فضاهای وسیع با ارتفاع محدود استفاده میشود.
کاربردها:
سالن صنعتی، انبار، نمایشگاه
نمونه پروژه اجرا شده این نوع سازه را در این صفحه ببینید
فرم گنبدی
این نوع سازه دارای فرم کروی است و از نظر مهندسی یکی از پایدارترین فرمهای سازهای محسوب میشود. توزیع نیرو در سطح منحنی باعث کاهش تنشهای موضعی میشود.
کاربردها:
ورزشگاه — سالن اجتماعات — مساجد — مراکز فرهنگی
نمونه پروژه گنبدی اجرا شده را مشاهده کنید
فرم چلیک
فرم نیماستوانهای این سازه باعث انتقال بار در راستای قوس شده و گزینهای اقتصادی برای دهانههای طولی است.
کاربردها:
سوله — سالن ورزشی — پارکینگ
نمونه پروژه سازه چلیک اجرا شده
فرم هرمی
در این سیستم واحدهای تکرارشونده هرمی شکل هستند و امکان ایجاد فرمهای معماری خاص فراهم میشود.
پروژه سازه هرمی اجرا شده را ببینید
سازه فضاکار ترکیبی
این نوع سازه ترکیبی از چند فرم است و معمولاً در پروژههای خاص معماری استفاده میشود.
نمونه سازه ترکیبی اجرا شده
نواع سازه فضاکار بر اساس تعداد لایه
تک لایه
سبکترین نوع سازه — مناسب دهانه متوسط
دو لایه
پرکاربردترین سیستم — تعادل وزن و مقاومت
سه لایه
مقاومترین نوع — مناسب دهانههای بسیار بزرگ
انواع سیستمهای اتصال در سازه فضاکار
سیستم گوی و مخروط
رایجترین سیستم اتصال — دقت بالا — مونتاژ سریع
سیستم صفحهای
مناسب پروژههای خاص
سیستم تک پیچ
اجرای سریع و اقتصادی
مقایسه انواع سازه فضاکار
| نوع | مزیت | کاربرد |
| تخت | اقتصادی | سالن |
| گنبدی | مقاومت بالا | ورزشگاه |
| چلیک | دهانه با طول بالا | سوله |
| هرمی | معماری خاص | پروژه خاص |
| ترکیبی | انعطاف طراحی | پروژه سفارشی |
معیار انتخاب نوع سازه فضاکار
انتخاب سیستم مناسب به عوامل زیر وابسته است:
طول دهانه
ارتفاع مورد نیاز
شرایط اقلیمی
نوع کاربری
بودجه پروژه
زمان اجرا
برای شناخت اصول طراحی و استانداردهای سازههای فضایی مقاله«اصول طراحی سازه فضاکار» را ببینید.
جمعبندی تخصصی
انواع مختلف سازه فضاکار هرکدام برای شرایط خاصی طراحی شدهاند و انتخاب صحیح آنها نیازمند تحلیل دقیق مهندسی است. شناخت فرمها، سیستمها و ساختارهای فضایی باعث میشود بهترین گزینه از نظر عملکرد سازهای، هزینه و زیبایی انتخاب شود. به همین دلیل همکاری با یک شرکت سازه فضاکار متخصص مانند ایران اسپیس فریم نقش کلیدی در موفقیت پروژه دارد.
